Âm sắc Việt - dấu lặng giữa

Nếu như ví chương trình IN trong Đại Nội là một ''dàn hợp xướng'' khổng lồ, đa âm, đa sắc và rộn ràng không khí hội hè thì ''Âm sắc Việt'' là một dấu lặng nao lòng trong dàn hợp xướng ấy.

Điều thú vị đầu tiên mang tên của nhà tạo mẫu Minh Hạnh. Chính chị đã tạo nên một cung Diên Thọ, không gian diễn xướng của chương trình như một tác phẩm sắp đặt sang trọng, ấm cúng và tao nhã với hoa sen, chiếu cói, gối hoa, đèn dầu... Một du khách đến từ Hà Nội đã không kìm được lòng mình phải thốt lên: "Một trăm năm trước, nơi này cũng chỉ đẹp đến thế".

Đối thoại ba miền

Mở đầu là ca trù, tiếp đến là ca Huế và sau cùng là cải lương. Đây là sự sắp xếp có chủ ý của những người tổ chức, nhằm hướng cảm nhận của người xem theo lôgíc của dòng chảy lịch sử và địa lý. Đây cũng là dịp để người xem khái quát, so sánh về tính cách, con người của ba miền Bắc - Trung - Nam, qua âm nhạc. Đồng thời cũng là dịp để con người, âm nhạc của ba miền đối thoại với nhau.

Chính sự đối thoại này đã nảy sinh trong tôi một câu hỏi: Huế được xem là một "túi lọc", tiếp nhận, phát triển và lưu giữ các giá trị văn hoá, nhưng tại sao ca Huế lại không chịu ảnh hưởng của ca trù, mà lại ảnh hưởng của âm nhạc Chăm? Và nữa, vì sao cải lương sống được trên đất Huế, còn ca trù lại vắng bóng? Có lẽ câu trả lời phải đợi các nhà nghiên cứu âm nhạc. Đứng trước câu hỏi này, nghệ sĩ ca Huế Thanh Tâm chỉ nói đơn giản: "Tui thấy loại hình mô cũng hay, cũng đặc sắc, nhưng nói hay và đặc sắc như thế nào thì tui chịu!".

Quá khứ, trong những lần lưu diễn ở Châu Âu, ca Huế và ca trù đã rất nhiều lần "ngồi" chung với nhau như thế này, nhưng có thêm cải lương thì chưa. Điều này, không chỉ làm bất ngờ, gây tò mò đối với người xem, mà còn gây tò mò với cả... các nghệ sĩ. Nghệ sĩ ca trù Thúy Hoà, nói: "Lâu nay tôi chỉ được nghe Thanh Tâm (ca Huế), Bạch Tuyết (cải lương) ca qua radio, tivi..., bây giờ được gặp và biểu diễn chung với các chị ấy, lòng nghe lâng lâng, rất khó tả.

Chính sự gặp gỡ bất ngờ này đã tạo cho tôi rất nhiều sự hứng khởi khi diễn". Chị Minh Trang, khán giả Huế nhận xét: "Một dịp may hiếm có. Được xem một lúc cả ba như thế này thật đã tai. Tôi đã nhiều lần xem Thanh Tâm và Bạch Tuyết diễn, nhưng hôm nay có vẻ như giọng của Thanh Tâm ai oán, sầu muộn hơn với khúc Nam Ai, Nam Bình. Bạch Tuyết ướt át và "cháy" hết mình hơn với trích đoạn Thái hậu Dương Văn Nga. Ngay cả nghệ nhân dân gian Trần Kích, hôm nay tiếng đàn nhị  nghe cũng  rất "bốc" so với  tuổi ngoài 70".

Tinh thần festival

Nhiều khán giả phàn nàn, đưa ca Huế và cải lương vào cung Diên Thọ biểu diễn là không đúng với môi trường diễn xướng. Cũng như nói rộng hơn trong hai lần festival trước, người Pháp từng phàn nàn rằng, các chương trình nghệ thuật truyền thống của phía Việt Nam có phần nặng nề, khó hiểu.
Ngược lại, phía Việt Nam cũng kêu rằng các chương trình biểu diễn của Pháp xem mãi cũng... chưa hiểu họ nói gì. Nhưng không sao cả, đấy là tinh thần của festival. Chỉ cần hoà mình vào không khí lễ hội, đắm mình trong các nền văn hoá mới lạ, thế là đủ.

Cát Tường
 
Các kỳ Festival Huế
Đăng ký nhận tin
---