Họa sĩ Lê Bá Đảng trở về quê nhà

Nơi triển lãm của họa sĩ Lê Bá Đảng trong dịp Festival Huế 2004 vẫn là tiền sảnh Bảo tàng Hồ Chí Minh TT Huế. Không phải sương mù và những gam màu trắng tĩnh lặng của suy tưởng, cũng không phải đất nước nhìn từ xa và ở trên cao, ông trở về VN lần này với màu xanh dịu dàng - ''Mùa xanh muôn một''....

Người phương tây trân trọng gọi danh họa Lê Bá Đảng là họa sư - một bậc thầy của hội họa. Vậy thì Lê Bá Đảng đã được tôn sùng như một bậc thầy ở chỗ nào?

Trước hết, ông là một người châu Á, một người Á Đông và ông là người Việt ra đời ở một xứ sở nghèo nhất của nước Việt - vùng đất Quảng Trị gió Lào và cỏ lau. Văn hóa Đông phương đã thấm sâu vào con người ông từ thuở còn rất trẻ. Giống như Rabindranat Tagore, Lê Bá Đảng vô cùng biết ơn người lao động, ông trân trọng họ như đã trân trọng thượng đế. Như một dòng sông nhỏ nhoi nhưng đầy ắp khải minh, ông đã chảy giữa thủ đô Paris ngập tràn ánh sáng.

Cuộc hành trình ấy đã bắt đầu từ Phố Con Mèo - một khu phố nghèo ở Paris dành cho những nghệ sĩ chưa thành tài ở khắp thế giới. Có thể nói văn hóa phương đông đã theo những dấu chân Giao Chỉ có mặt khắp lục địa già Âu châu. Người Âu châu ngơ ngác khi xem tranh Lê Bá Đảng và biết đến có một nền văn hóa hồn nhiên của người Giao Chỉ xa xưa. Những giá trị lý tính và thực chứng của phương Tây chợt bị đánh động đến tận cùng gốc rễ và cảm thấy thiếu an toàn trước “cõi người ta” lạ lẫm trong từng bản thể. Ở đây, có lẽ những nhận thức sâu xa về đời sống tâm hồn con người từ cái nhìn phương đông đã nâng người họa sĩ nghèo ở Phố Con Mèo Paris lên tầm của một họa sư.

Không ngừng sáng tạo, Lê Bá Đảng còn tự sáng chế những loại giấy làm chất liệu hội họa của riêng mình. Những mẫu giấy ông dùng cũng rất lạ, nó mềm mại như tơ lụa Bích La xưa và sần sùi như thân gỗ Trường Sơn. Sự đa dạng của chất liệu, hay nói chính xác hơn bàn tay sử dụng tài hoa các chất liệu, đã làm nên một danh họa Lê Bá Đảng giữa đời thường.

Gần gũi và minh triết - đó chính là nét quyến rũ của hội họa Lê Bá Đảng. Ông đến thế giới này và thuyết phục mọi người rằng nỗi đau cũng là một viên thành. Và, số phận con người đơn giản chỉ còn là đời sống nội tâm của nó được quy nạp, diễn dịch rồi chiếu rọi qua một phương tiện và chất liệu nào đó của nghệ thuật. Ông đã làm hội họa như một bổn phận. Nó là thứ nghĩa vụ tự ràng buộc mà ông đã dành trọn cuộc đời mình.

Nguyễn Xuân Hoàng
 
Các kỳ Festival Huế
Đăng ký nhận tin
---