Huế thức khuya

Làm thế nào để thay đổi hình ảnh một cố đô luôn đóng cửa tắt đèn trước 9 giờ tối trong mắt khách du lịch là một vấn đề khá nhức đầu đối với các nhà quản lý, đặc biệt là ngành văn hóa tỉnh Thừa Thiên-Huế trong nhiều năm nay.

Đi thuyền rồng cải tiến cƻa quốc doanh trên dòng Hương để nghe ca Huế thì chẳng thể kéo dài đến 10 hay 11 giờ đêm. Các loại hình dịch vụ khác nhìn chung chẳng có gì đặc sắc để níu chân du khách. Trong bối cảnh đó, phố đêm với các món ẩm thực "rặt Huế" gần như là sự lựa chọn số một...
Ánh đêm trong thành nội
Nói như lời một bài hát "vẻ đẹp Huế chẳng nơi nào có được" thì e rằng hi...quá, nhưng ngoa một chút rằng phố ăn đêm ở Huế lạ chẳng nơi nào có thì có thể chấp nhận được. Tôi dùng chữ "phố ăn đêm” bởi đơn thuần đấy chỉ là những phố bán thức ăn về ban đêm cho người Huế là khách vãng lai đã hình thành từ mấy chục năm nay.
Ðầu tiên phải kể đến phố bánh canh khá lạ ở đường Hàn Thuyên, trong khu thành Nội, đă hình thành từ gần 10 năm nay. Nó lạ ở chỗ, ở đấy hơn 20 hàng quán nối tiếp nhau chỉ bán mỗi bánh canh Huế. Ðược bày bán từ khoảng 3h chiều đến 11h đêm là được thắp sáng bằng những ngọn đèn dầu tù mù. Khung cảnh trông rất "liêu trai", quyến rũ là dễ gợi nhớ về đêm “ăn chơi” của những nhà xa xưa. Ðây là một địa chỉ rất quen thuộc đối với nhiều thế hệ sinh vięn, học sinh ở Huế. Sau lạ là ngon. Nó ngon thế nào thì tôi không đủ tài để tả như các nhà văn ‘I’hạch Lam, Vũ Bằng và Nguyễn Tuân. Chỉ biết rằng, lỡ ăn một lần thì thế nào đêm sau là nhiều đęm sau nữa, cứ vào "độ ấy" là người ta lại muốn có mặt ở đấy để thưởng thức. Ấn tượng đến nỗi một người bạn xa Huế đă nhiều năm, mới đây trở lại, việc đầu tiên khi rời khỏi kháLh sạn là... tìm đến bánh canh Hàn Thuyên để nhìn những ngọn đèn dầu và "ăn" cả một thời quá vãng.
Mệ Liên - một "góc" rất thân quen của tôi - năm nay đã ngoài 5O tuổi. Ðời mệ đã gắn liền với phố bánh canh nào tử thuở mới "khai hoang". Cũng như nhiều hàng quán khác ở đây, hàng của mệ nườm nượp khách, kể cả những đêm mưa gió. Mệ hay tạo sự bất ngờ rất thú vị đối với khách quen khi thêm vào tô bán) canh một tí huyết, người kia nhiều một ít da heo biết mỗi thực khách có sở thích riêng... Với nhiều người bạn của tôi ở mệ tạo sự bất ngờ đến há hốc mồm giá... quá “bèo"! Có lẽ chẳng còn nơi nào như ở phố này bán một tô bánh canh chỉ có một ngàn đồng. Nhiều người đùa với tôi rằng, chỉ cần bỏ ra ba nghìn đồng là... no đến trưa mai. Có lần tôi hỏi, "phi thương bất phú", nhưng "thương" như thế này thì làm sao mà "phú" được, mệ cười móm mém và đầy bao dung: "Khách hàng ở đây toàn là học sinh, sinh viên, tiền đâu mà bán tô 3 - 4 ngàn như nhiều nơi khác. Thôi thì lấy công làm lãi. Chỉ khi nào gặp khách Tây, hoặc là theo yêu cầu, hoặc dịp Tết... mệ mới bán tô hai ngàn".
Phía khác của Huế
Ngoài phố Hàn Thuyên, ở Huế có rất nhiều phố đêm như dãy phố trước khách sạn Hương Giang chuyên bán hàng lưu niệm, "ngõ vắng xôn xao" ở gần đường bờ hồ Trần Hưng Ðạo chuyên bán xôi, cháo gà và các món nhậu, các hàng ăn ở chợ Bến Ngự... Nó chẳng có gì đặc sắc là có thể gặp ở bất cứ một hành phố nào chứ không phải riêng gì Huế. Ði dọc đường tàu hỏa từ Hà Nội nào thành phố Hồ Chí Minh, có lẽ ga Huế là địa chỉ duy nhất có cuộc sống về đêm khá đặc biệt là mang hơi hướng đất Bắc. Phố này được bày bán nhiều thứ từ mè xửng Huế, bánh kẹo, bún cháo, bia rượu... nhưng đặc biệt nhất vẫn là trà, là thuốc lào. "Cuộc sống" ở đấy thường bắt đầu từ 7h tối. Đấy là một xã hội được thu nhỏ với những người ngồi ngáp chờ tàu để đón người thân bên ấm trà Thái Nguyên. Trà ở đấy không bán chén như ngoài Bắc mà bán ấm, mỗi ấm một nghìn năm trăm đồng. Trong một góc, có mấy công chức gốc Bắc đang nhớ nhà bằng những tiếng rít thuốc lào xoèn xoẹt. Xa chút, mấy ả cave rỗi việc ngồi nói xấu đàn ông và chửi đời. Góc kia là mấy chàng sinh viên khoa văn t+p tành làm nghệ sĩ ngồi sát bên mấy nhà thơ, nhà văn cấp làng xã đang đọc thơ, bộ dạng gật gů như đang "chiêm nghiệm" những thăng trầm của cuộc đời. Đôi khi, có những "sinh vięn trường vẽ” quần áo te tua đứng ngồi, đi lại ngẩn ngơ, nhìn rất nhớ cụ Nguyễn Tuân dạo nào vờ làm ăn mày lang thang trong sân ga Huế. Chẳng biết từ lúc nào, tôi lại gắn bó và "mắc nợ" với chốn này nhiều không kể xiết. Những mùa mưa, ga Huế là những đêm buồn lê thê. Ngồi nhấp một ngụm trà, nhai mót miếng kẹo lạc, rít vài hơi thuốc lào, người cứng rắn đến đâu cũng phải thốn thức bởi trên đầu mình là tiếng mưa rả rích xuống tấm bạt che như lời đay nghiến, ngoài kia là tiếng còi tàu não nề như vọng về từ quá khứ và giọng cô hướng dẫn tàu vô cảm, không âm sắc: "Ðoàn tàu S.. đã về đến ga Huế...". ở đây là một xã hội kiệm hành động, thừa lời, nhưng có vẻ trì trệ và rất bình đẳng giữa các thành phần. Thỉnh thoảng người ta vẫn "thanh toán" nhau bằng mã tấu và vỏ bia chai Huda. Ðôi khi, sự hỗn loạn không phải xuất phát từ đám du côn mà từ những người đi bảo vệ trật tự. Nhiều người vẫn thầm tiếc bởi những tiếng la hét và hành động rất đặc trưng của họ đối với những hàng quán và du khách lỡ vượt giờ "giới nghiêm" (thường khoảng 11h đêm).
Dự án phố ẩm thực
Thật ra, phố ăn đêm hay phố ẩm thực đêm như người ta hay nói gần đây thì cũng như nhau uề mặt nội dung là ăn, uống và chỉ khác nhau về tên gọi. Nhưng trong trường hợp này, chuyện ăn và uống đã được nâng lên thành một tầm cao hơn, chứa đựng trong chuyện ăn và uống này là cả một bề dày văn hóa, lịch sử của đất cố đô. Qua cách ăn, kiểu uống, du khách có thể tìm thấy trong đó biết bao điều đẹp, điều hay, sự tinh tế... của người Huế. Vì thế, tổ chức đúng nghĩa và mang nét đặc trưng của riêng vùng đất thì "tuy xa mà gần, tuy gần mà xa". Ý tưởng tổ chức một phố đęm ẩm thực khá quy mô tại đường Nguyễn Đình Chiểu nối dài từ cầu Trường Tiền đến trung tâm Dịch vụ du lịch Festival hiện nay) đă được h&igave;nh thành từ Festival Huế 2000. Nhưng vì nhiều lý do, dự án này vẫn chưa được hình thành. Theo một nguồn tin bên lề đáng tin cậy thì dự án này đã bị "phá sản" và thay vào đó người ta sẽ tổ chức ở đây thành một phố đi bộ và bán hàng lưu niệm. Với những ai yêu Huế thì đây là một quyết định rất đáng hoan nghênh.
Chuẩn bị cho Festival Huế 2002, việc tổ chức các phố ẩm thực ban đêm lại "bùng lên" khá mạnh mẽ. Ông Nguyễn Duy Hiền - Phó Văn phòng Festival Huế cho biết, các cấp chính quyền ở Thừa Thiên Huế đang khẩn trương xúc tiến tổ chức một phố ẩm thực mới tại đường Bạch Đằng, đoạn từ cầu Gia Hội đến cầu Đen dọc sông Đông Ba. Phố này chỉ hoạt động về đêm ở phần vỉa hè với các món ăn của Huế như bánh khoái, bánh canh, bún, cơm hến...Ðiều khá đặc biệt là ở đây có các quầy hàng v&agZave; bàn ghế được đóng với kiểu dáng và chất liệu riêng, thức ăn phải đặt trong quang gánh, các nhân viên phải mặc áo dài, không gian được thắp sáng bằng một loại đèn riêng...Nói tóm lại là tạo ra một sự khác lạ so với nhiều nơi khác, nhằm không những tạo ấn tượng với du khách bằng các món ăn mà còn cả về cung cách phục vụ. Ở ga Huế và đoạn đường Lê Lợi, "ngõ vắng xôn xao"... sẽ được chấn chỉnh lại về mặt quản lý, vệ sinh, trật tự... để không còn sự nhếch nhác, lề mề là những sản phẩm của việc buôn bán tự phát. Tôi cũng như nhiều công dân Huế và ngoài Huế, kỳ vọng rất nhiều về những khu phố đêm được tổ chức bài bản để tạo cho Huế một sức sống mới về đêm. Dù không muốn vẫn phải nói ļến một thách thức: Làm thế nào để những người Huế phải là chủ thể của những khu phố này sau đó mới nói đến du khách - nghĩa là phải làm thay đổi một nếp nghĩ, nếp sống. Phố đêm thì phải thức khuya, nhưng chủ nhà không chịu thức thì làm sao mà khách thức được.

 
Các kỳ Festival Huế
Đăng ký nhận tin
---